نهێنییەکانی پشت ئاستە مێژووییەکە: کاتێک توڕەیی دەبێتە قەڵغان
لەلایەن: بەڕێوەبەرایەتی ماڵپەڕی فەرمی سەرهەنگ موحسین (www.sarhangmuhsin.com)
لە ژیانی پیشەگەری وەرزشواناندا، زۆرجار ساتە هەرە سەختەکان دەبنە هەوێنی گەورەترین دەستکەوتەکان. کاپتن سەرهەنگ، لە باسکردنی یەکێک لە وێستگە گرنگەکانی کاروانی وەرزشیدا، تیشک دەخاتە سەر ڕووداوێکی پێش یارییە مێژووییەکەی نێوان ئەمانەی بەغداد و یانەی جەویە. ئەو باس لە گۆڕینی وزەیەکی نەرێنی و توڕەییەکی قووڵ دەکات بۆ تەقینەوەیەکی بێوێنە لەناو سەوزایی یاریگادا.
لێرەدا، گێڕانەوەکەی کاپتن دەخەینە ڕوو:
"بەر لە یارییە مێژووییەکەی ئەمانەی بەغداد و یانەی جەویە، کە من گۆڵچی ئەمانە بووم، لەلایەن کەسێکی یانەکەوە ڕۆژێک بەر لە یاری زۆر توڕە کرام و کێشەم بۆ پەیدا بوو. تەواوی ئەو ڕۆژە بەتەنیا بووم؛ بەتەنیا نانم دەخوارد، پیاسەم دەکرد و لە داماندا بووم. ڕۆژی یارییەکەش هەر مڕومۆچ و دوورەپەرێز بووم، کەچی لە یارییەکەدا تەقیمەوە و یارییەکی مێژووییم کرد. ئەم هەڵوێستەم لە ڕابردوو و دوای ئەو یارییەش زۆر دووبارە بووەتەوە."
لێکۆڵینەوە و شیکاریی ماڵپەڕ
لە ڕوانگەی زانستی دەروونیی وەرزشی و شیکردنەوەی کەسایەتییەوە، ئەو دۆخەی کە کاپتن سەرهەنگ پێیدا تێپەڕیوە، دیاردەیەکی زۆر ڕاستەقینە و سەلمێنراوە. ئەو هەڵوێستەی کە دەبێتە هۆی ئەوەی سەرنج و ئامادەیی بگاتە لوتکە، دەکرێت لە ڕێگەی ئەم خاڵانەی خوارەوە شرۆڤە بکرێت:
١. میکانیزمی توڕەیی و تەرکیز لە وەرزشدا
وزەی ئەدریناڵین و دروستبوونی "تەرکیزی تونێلی": توڕەبوون وا دەکات جەستە بڕێکی زۆر لە هۆرمۆنەکانی ئەدریناڵین و کۆرتیزۆڵ دەربدات. بۆ کەسێکی ئاسایی، ئەمە ڕەنگە ببێتە هۆی شڵەژان و هەڵەکردن، بەڵام بۆ گۆڵپارێزێکی پیشەگەری وەک سەرهەنگ، ئەمە دەبێتە هۆی دروستبوونی "تەرکیزی تونێلی" (Tunnel Vision). ئەو مڕومۆچی و گۆشەگیرییەی پێش یارییەکە، ئامادەسازییەکە بۆ ئەوەی هەموو شتێکی دەوروبەر و دەنگی هاندەران بێدەنگ بێت و تەنها تۆپەکە و جووڵەی یاریزانەکان ببینرێت، ئەمەش خێرایی کاردانەوەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات.
بەرزکردنەوەی وزە (Sublimation): لە ڕووی دەروونییەوە، کاتێک کەسێک هەوڵ دەدات گۆڵپارێزێک بتوڕێنێت، مێشکی ئەو وەرزشوانە ئەو وزە و توڕەییە کۆدەکاتەوە. ئەو تەنهاییە و بیرکردنەوە قووڵەی ڕۆژێک پێش یارییەکە، ڕێگەیەک بووە بۆ ئەوەی ئەو وزەیە بەتاڵ نەکرێتەوە لە کاردانەوەیەکی سادەدا، بەڵکو وەبەرهێنانی تێدا بکرێت بۆ ئەوەی لە ڕێگەی ئاستی یاریکردنێکی مێژووییەوە وەڵام بدرێتەوە.
٢. کاریگەرییەکانی ڕابردوو لەسەر دروستبوونی خۆڕاگری (Resilience)
گەورەبوون لە هەشتاکاندا و تێپەڕاندنی ڕۆژانەی سەختییەکان لە تەمەنی منداڵیدا، سیستەمی دەماری کاپتن سەرهەنگی فێری شتێکی زۆر گرنگ کردووە:
ڕاهێنانی بەرگەگرتن (Stress Inoculation): ئەو تراژیدیا و کێشانەی لە ڕابردوودا ڕووبەڕووی بووەتەوە، مێشکیان ڕاهێناوە کە لە کاتی قەیرانەکاندا نەوەستێت و تەسلیم نەبێت. بۆیە کاتێک پێش یارییەک کێشەیەک ڕوودەدات، مێشکی ئەو نامەیە وەرناگرێت کە "من شڵەژاوم"، بەڵکو ئەو نامەیە وەردەگرێت کە "ئەمە کێشەیەکی ترە و وەک هەمیشە دەبێت بە خێرایی بەسەریدا زاڵ بم."
گۆڕینی ئازار بۆ قەڵغان: گۆڵپارێز لەسەر یاریگا تەنها ترین یاریزانە، ڕێک وەک ئەو تەنهاییەی پێش یارییەکە هەڵیبژاردبوو. ئەو بەرپرسیارێتییەی لە ڕابردووەوە فێری بووە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانەکان، لە کاتی توڕەبووندا دەبێتە قەڵغانێک. ئەو هێرشانەی دەکرێنە سەری (بە تۆپ یان بە قسە) دەبنە ئەو ئامانجانەی کە دەبێت ڕەتیان بکاتەوە و بیانوەستێنێت.
لە کۆتاییدا، ئەم شیکارییە ئەوەمان پێشان دەدات کە مێشکی کاپتن بە تێپەڕبوونی کات فێری ئەوە بووە کە توڕەیی بکاتە سویچی داگیرساندنی بزوێنەری تەرکیز. ئەمە تایبەتمەندییەکی دەگمەنە و زۆرجار تەنها لەو سەرکردە و وەرزشوانانەدا دەبینرێت کە ژیان بە ئاسانی لەگەڵیاندا نەهاتووە و توانیویانە هەر بەربەستێک بکەنە پەیژەیەک بۆ سەرکەوتن.
شانبەشانی لوتکە؛ ئەو گۆڵپارێزانەی لەگەڵ سەرهەنگ موحسین دەرکەوتن
لە مێژووی تۆپی پێدا، کاپتن و ڕابەرە ڕاستەقینەکان تەنیا لە ڕێگەی ژمارەی یارییەکان و پاراستنی تۆڕەکانیانەوە ناناسرێنەوە، بەڵکو لەو ژینگەیەشەوە هەڵدەسەنگێنرێن کە بۆ هاوکارەکانیان دروستی دەکەن. لە کاروانی درێژی سەرهەنگ موحسیندا، بینەری دیاردەیەکی تایبەتین؛ هەر گۆڵپارێزێک کە وەک یەدەگ یان هاوتیپ شانبەشانی ئەو کاری کردبێت، دواتر هەنگاوی گەورەی ناوە و بووەتە ناوێکی درەوشاوە لەسەر ئاستی یانەکان و هەڵبژاردەکان.
ئەمە بەشێکە لەو ناوە دیارانەی کە لە وێستگە جیاوازەکاندا لەگەڵ سەرهەنگ موحسیندا بە دیار کەوتن و گەیشتنە لوتکە:
جەلال حەسەن: سەرەتا وەک گۆڵپارێزێکی یەدەگ لە یانەی کەربەلاوە گواسترایەوە بۆ یانەی وەرزشیی هەولێر. لەم ژینگەیەدا و لەژێر سێبەری ململانێیەکی تەندروستدا، لە ساڵی یەکەمدا کەمتر دەرفەتی پێ درا، بەڵام لە ساڵی دووەمەوە هەنگاو بە هەنگاو دەستی بە یاریکردن کرد. ئەم پێگەیشتنە لە یانەی هەولێر بووە خاڵی وەرچەرخان بۆی، تا ئەو کاتەی بانگهێشتی ڕیزەکانی هەڵبژاردەی نیشتمانیی عێراق کرا و دواتر بووە گۆڵپارێزی سەرەکی و یەکەمی یانە گەورەکانی خوارووی عێراق.
ئەحمەد باسل: لە ساڵی ٢٠١٧دا، ئەحمەد باسل شانبەشانی سەرهەنگ دەرکەوت و بە خێرایی توانی جێگەی خۆی وەک گۆڵپارێزێکی سەرەکی و متمانەپێکراو بکاتەوە. ئەو ژینگەیەی کە سەرهەنگ تێیدا بوو، پڕ بوو لە هاندان و متمانەبەخشین بە یاریزانە گەنجەکان. کاریگەریی ئەم هاوکارییە هێندە قووڵ بوو کە باوکی ئەحمەد باسل بە وتەیەکی پڕ لە وەفا و ڕاستگۆیی بە سەرهەنگی وت: "تۆ خێروبەرەکەت بوویت لەگەڵ کوڕەکەم، تکایە لە شورتە بمێنەوە."
ڕێباز عەبدوڵا: لە یانەی بروسکەوە وەک گۆڵپارێزی یەدەگ پەیوەندی بە یانەی هەولێرەوە کرد. لە پاڵ سەرهەنگدا ئەزموونی پەیدا دەکرد و ناوبەناو هەلی یاریکردنی پێ دەدرا بۆ ئەوەی خۆی بسەلمێنێت. دوای ڕۆیشتنی سەرهەنگ لە یانەکە، ڕێباز ئەو متمانە و پێگەیشتنەی بەکارهێنا و توانی ببێتە گۆڵپارێزی سەرەکیی یانەی هەولێر.
سەردار عادل: ئەم گۆڵپارێزەش لەو قۆناغەی لەگەڵ سەرهەنگدا بوو، توانی ئاستێکی بەرز پێشکەش بکات. بەهۆی ئەو گەشەکردنەوە، سەرەتا بانگهێشتی هەڵبژاردەی ئۆڵۆمپی کرا بۆ سەربازگەی مەشقی سووریا، و پاشانیش بانگهێشتی ڕیزەکانی هەڵبژاردەی کوردستان کرا بۆ بەشداریکردن لە پاڵەوانییەتی جامی کۆنیفا (CONIFA) لە وڵاتی سوێد.
ڕەزا عەبدولعەزیز: لە وێستگەیەکی تری کاروانەکەیدا و لە ڕیزەکانی یانەی نەجەف، ڕەزا عەبدولعەزیز لەگەڵ سەرهەنگدا بوو. ئەم قۆناغەش بۆ ڕەزا بووە هەنگاوێکی گەورەی بەرەوپێشچوون و لەوێوە ڕاستەوخۆ بانگهێشتی هەڵبژاردەی ئۆڵۆمپیی عێراق کرا.
کومەیل سەعدی: یەکێکی تر لەو گۆڵپارێزە بەهرەمەندانەی کە لەگەڵ سەرهەنگ موحسیندا کاری کرد و بە دیار کەوت. ئەم دەرکەوتنە و سوودوەرگرتن لەو ئەزموونە، بووە هۆی ئەوەی دەرگای بانگهێشتکردن بۆ هەڵبژاردەی نیشتمانی بە ڕوویدا بکرێتەوە.
ئەم مێژووە دەریدەخات کە سەرهەنگ موحسین تەنیا قەڵغانێکی بەهێزی ناو یاریگاکان نەبووە، بەڵکو وەک فێرگەیەک وابووە کە بووەتە پاڵنەر و خێروبەرەکەت بۆ ئەوانەی لە نزیکییەوە کار دەکەن، تاوەکو ئەوانیش بتوانن متمانە بەخۆیان بکەن و ببنە پارێزەری تۆڕی یانە گەورەکان و هەڵبژاردەکان.








بەشداریی گشتی و ناردنی زانیاری - ئەرشیفی هەواداران
ئەو زانیارییانەی بەدەستمان دەگات لێرە دەینووسین، دوای ڕێگە پێدانی گۆڵپارێز دەیگوازینەوە بەشی پەیوەندیدار.
شەش ساڵ و تەنیا یەک شکست!
خشتەی یارییەکانمان لە سەرهید موحسینەوە بەدەست گەیشت، دەربارەی کۆکردنەوەی ژمارەی یارییەکان، تێبینی ئەوەمان کرد، لە وەرزی ٢٠٠٦\٢٠٠٧ کاتێک سەرهەنگ دەبێتە گۆڵچی سەرەکی تاوەکو وەرزی ٢٠١٢ لەخولی عێڕاق تەنیا تووشی یەک شکست هاتووە لەناو یاریگای فەڕەنسۆ هەریری! بەدواداچوون بۆ ئەو ژمارە پێوانەییە دەکەین.
لەلایەن: سەرهید موحسین
ژمارەپێوانەیی لەگەڵ ئەمانەی بەغدا
کۆی گشتی ژمارەی یارییە فەرمییەکانی سەرهەنگ لەگەڵ یانەی وەرزشی ئەمانەی بەغدا بریتییە لە ١٠٣ یاری، بە ٣٨ یاری گۆڵخاوێنی، بووە خاوەنی ژمارەپێوانەیی زۆرترین گۆڵخاوێنی لەمێژووی یانەکە.
لەلایەن: dana abd
هاتریک
لە درێژەی گەڕانەکانمان تێبینی ئەوەمان کرد، بەدرێژایی ژیانی وەرزشی خۆی، گۆڵەکەی هاتریکی بەخۆوە نەبینیوە.
لەلایەن: خودی سەرهەنگەوە
یەکەمین گۆڵچی نێودەوڵەتی لە مێژووی یانەکە
سەرهەنگ موحسین وەک یەکەم گۆڵپارێزی نێودەوڵەتی ناوی دەچێتە مێژووی یانەکە، کاتێک لە ٢٠٠٧ یەکەمین یاری نێودەوڵەتی خۆی بەرابەر بە هەڵبژاردەی ئوردەن ئەنجام دا.
لەلایەن: زاگرۆس
بچوکترین یاریزان لە مێژووی یانەی هەولێر
وەرزی ٢٠٠٣ بەژداری ١ یاری کرد، لە گێمی دووەم، لەدژی یانەی كەركوك، تیایدا هەولێر ٦-٠ براوە بوو، ڕاھێنەر حەكیم شاكر دەرفەتی یەکەم یاریکردنی پێدا کە تەمەنی نزیکەی ١٧ ساڵ دەبوو، بەڵام هێشتا ڕوون نییە کێ لە یاریکردندا بچوکترین یاریزانی مێژووی یانەکەیە! بەڕێوبەرایەتی بەدواداچوونی بۆ دەکات.
لەلایەن: بەشی وەرزش لە یانەی سەرهەنگ موحسین