دێرینترین یاریزان لە خولی عێراقدا

نۆزدە وەرز یاریی بۆ هەولێر کردووە و چوار جار قەڵغانی خولەکەی بەرز کردووەتەوە.

نووسینی / د. مونزیر ئەلعەزاری 
ڕێککەوتی: 18\01\2025

گۆڵپارێزێکی گەورە لە ئاست و ڕەوشتیدا، 24 ساڵ لەمەوبەر ناسییم کاتێک لە یانەی هەولێر لەگەڵ هەردوو گۆڵپارێزی نێودەوڵەتی 'ئیبراهیم سالم' و 'ئەحمەد عەلی حوسێن' یاریی دەکرد. کۆشش و خۆنەویستییەکەی سەرسامی کردم، بریقەوباقی ئەستێرەبوون و 4 جار گەیشتن بە لوتکەی خولی عێراق لەگەڵ یانەکەی لەخۆی بایی نەکرد... ئەو، گۆڵپارێزی یانەی نەجەف 'سەرهەنگ موحسین'ـە، کە 24ەمین وەرزی لە خولی عێراق بەڕێ دەکات و وەک کۆنترین و بەتەمەنترین یاریزانی خولی ئەستێرەکانی عێراق بۆ ئەم وەرزە دادەنرێت.

گەنجێک لەگەڵ زەبەلاحەکانی قەڵای زەرد لە وەرزی 2001-2002، سەرهەنگ کاروانی وەرزشیی خۆی لە یانەی هەولێر دەستپێکرد وەک گەنجێکی لاو کە تەمەنی لە 15 ساڵ تێپەڕی نەدەکرد، شانبەشانی 2 لە زەبەلاحەکانی گۆڵپارێزی کە ئەوانیش 'ئیبراهیم سالم' و 'ئەحمەد عەلی حوسێن' بوون، لەژێر سەرپەرشتی ڕاهێنەری گەورەی کۆچکردوو 'نازم شاکر'. لەو کاتەدا یانەکە پلەی 6ەمی بەدەستهێنا، کە باشترین پلە بوو بۆ یانەکە لەوەتەی یەکەم بەشداریکردنی لە خولی گەورەکاندا لە وەرزی 1987-1988، بەڵام بەهۆی بچووکیی تەمەنییەوە وەک یاریزانی سەرەکی یاریی نەدەکرد.

15 وەرز لەگەڵ هەولێر دواتر بۆ ماوەی 15 وەرز لەگەڵ یانەی هەولێر یاریی کرد، و بەشداری کرد لە بەدەستهێنانی پلەی 3یەم بۆ یانەکە لە وەرزی 2005-2006، پێش ئەوەی خەونی خۆی و هاندەرانی هەولێر بهێنێتە دی بە بەدەستهێنانی نازناوی خولەکە بۆ یەکەمجار لە وەرزی 2006-2007، هەروەها پارێزگاریکردن لە نازناوەکە بۆ هەردوو وەرزی 2007-2008 و 2008-2009، و بەدەستهێنانی نازناوەکە بۆ جاری 4ەم لە وەرزی 2011-2012. هەروەها بەشدار بوو لە بەدەستهێنانی پلەی 2وەم بۆ یانەی هەولێر بۆ 3 جار لە وەرزەکانی 2010-2011، 2012-2013 و 2013-2014.

گۆڵپارێزێک لە قوتابخانەی گۆڵپارێزان لە گواستنەوەکانی زستانەی وەرزی 2016-2017، ڕووی کردە ڕیزەکانی یانەی شورتە (قوتابخانەی گۆڵپارێزان)، ئەمەش دوای کشانەوەی یانەی هەولێر لە خولەکە و دابەزینی بۆ خولی پلە 1. لەوێش لەژێر سەرپەرشتی ڕاهێنەری گۆڵپارێزانی میسری 'ئیمام عەبدولعال' و دواتریش کاپتن 'غانم ئیبراهیم' مەشقی دەکرد.

گەڕانەوە بۆ یانەی دایک لە وەرزی 2017-2018 گەڕایەوە بۆ یانەی هەولێر کە ئەوکات لە پاڵەوانیەتی خولی پلە 1 یاریی دەکرد، بۆ ئەوەی شانبەشانی هاوڕێکانی بەشداری بکات لە گەڕاندنەوەی یانەکە بۆ خولی نایاب، ئەمەش هاتە دی کاتێک یانەکە پلەی 1ەمی لە کۆمەڵەی 1ەم بەدەستهێنا و جارێکی تر سەرکەوتەوە بۆ خولی گەورەکان.

گواستنەوە بۆ پایتەخت جارێکی تر کاپتن سەرهەنگ موحسین جارێکی تر یانەی هەولێری جێهێشت و لە وەرزی 2020-2021 لە یاریگای (ئەمانەی بەغداد) گیرسایەوە، بۆ ماوەی 2 وەرز لە خولی نایابدا نوێنەرایەتی یانەکەی کرد، وە بە وەفاداری بۆ یانەکە مایەوە تەنانەت دوای دابەزینیشی بۆ خولی پلە 1 لە وەرزی 2022-2023، بۆ ئەوەی بەشدار بێت لە گەڕاندنەوەی بۆ خولی گەورەکان.

سەرهەنگ و ئاسکەکانی بیابان لە وەرزی ڕابردوودا، گۆڵپارێزی گەورە سەرهەنگ موحسین پەیوەندی بە یانەی نەجەفەوە کرد و بەشدار بوو لە درەوشانەوەی تیمەکە و بەدەستهێنانی پلەی 4ەم بە سەرکردایەتی ڕاهێنەری بەتوانا 'عەبدولغەنی شەهەد'. ئاستە بەرزەکەی و ئەزموونە گەورەکەی پاڵنەرێک بوو بۆ کارگێڕی یانەی نەجەف بۆ نوێکردنەوەی گرێبەستەکەی تاوەکو پارێزگاری لە قەڵای تیمەکە بکات بۆ ئەم وەرزەش. کە تێیدا خۆی سەپاند بەسەر پێکهاتەی سەرەکیدا و بەرگری لە گۆڵی یانەکە کرد لە (13) یاری لە کۆی یارییەکانی تاوەکو گەڕی 14ەم، و تەنها 9 گۆڵی لێ تۆمارکرا.

ڕێزلێنان لە سەرکردەی ئیمپڕاتۆر؛ سەرۆکی یانەی هەولێر خەڵاتی تایبەت پێشکەش بە سەرهەنگ موحسین دەکات

لە بەرواری ٢٤ی ئاداردا، دکتۆر سەفین یاسین، سەرۆکی یانەی وەرزشیی هەولێر، پێشوازییەکی گەرمی لە سەرهەنگ موحسین، کاپتن و گۆڵپارێزی یانەکە کرد.

لەم دیدارەدا کە بە مەبەستی هەڵسەنگاندن و پێزانین ڕێکخرابوو، گفتوگۆیەکی تێروتەسەل لەبارەی بارودۆخی ئێستای یانەی هەولێر لە خولی ئەستێرەکانی عێراقدا کرا. سەرۆکی یانە بە فەرمی دەستخۆشیی لە ئاستە بەرزەکەی کاپتنی قەڵای زەرد کرد، بەتایبەت بۆ پاراستنی تۆڕەکەی بە خاوێنی (Clean Sheet) لە یارییەکەی بەرامبەر یانەی دیالەدا، کە ڕۆڵێکی سەرەکیی هەبوو لە پاراستنی متمانەی هاندەران و بەدەستهێنانی ئامانجەکانی یارییەکە.

لە کۆتایی دیدارەکەدا، وەک نیشانەیەک بۆ وەفا و پێزانینی ئەو ماندووبوونە بەردەوامەی، دکتۆر سەفین یاسین دیارییەکی ڕێزلێنانی تایبەتی پێشکەش بە سەرهەنگ موحسین کرد؛ ئەمەش وەک پەیامێکی پاڵپشتی بۆ بەردەوامبوونی ئەو ڕۆحە سەرکردایەتییەی کە لەناو لاکێشەی سەوزدا هەیەتی.

★★★★★

باڵیۆزە بێدەنگەکانی گەل؛ شکۆمەندی بۆ ئەفسانەکانی وەرزشی کوردستان

نووسین: ئیحسان تاهیر | شڕۆڤەکار و ڕۆژنامەنووسی وەرزشی. 
ڕێککەوتی: ٢٨\٣\٢٠٢٦

ئەگەر وەرزش و تۆپی پێی کوردستان لە هەر قۆناغێکی مێژووییدا بەهۆی بارودۆخە سیاسییەکانەوە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووبێتەوە، ئەوا هەمیشە کۆمەڵێک وەرزشوان و یاریزانی کورد، سەرەڕای هەموو زەحمەتییەکان، بوونەتە سیمبول و قەڵغانی پاراستنی ناسنامەی وەرزشیی کوردستان؛ هەر بۆیە ئەم کەڵەپیاوانە شایەنی ئەوەن بە شکۆوە بە "ئەفسانەی وەرزشی کوردستان" ناو ببرێن.

ئێمە خاوەنی چەندین یاریزانی دێرین و مەزنی شارەکانی هەولێر، سلێمانی، دهۆک و کەرکووکین (لێرەدا ناویان ناهێنم بۆ ئەوەی مافی هیچ کامێکیان ون نەبێت)، کە لە سەختترین بارودۆخەکاندا و لە ڕێگەی لاکێشەی سەوزی یاریگاکانەوە، ناوی کوردستانیان بە بەرزی ڕاگرتووە. تەنانەت لەو کاتانەشدا کە لەژێر ناوی هەڵبژاردەی نیشتمانیی عێراقدا یارییان دەکرد، هەمیشە وەک نوێنەرێکی ڕاستەقینەی گەلەکەیان دەبینران و جێگەی شانازی بوون.

ئەوان، هەمیشە باڵیۆزی بێدەنگی گەلەکەیان بوون. ئەو ماندووبوون و ئارەقەیەی لە پێناو ناو و ناوبانگی وەرزشیی نیشتمانەکەیان ڕشتیان، شایەنی بەرزترین ڕێزلێنانە، چونکە ئەوان تەنها یاریزان نەبوون، بەڵکو پارێزەری شکۆی وەرزشی و نەتەوەیی بوون. بێگومان، ڕێزگرتن لەوان، ڕێزگرتنە لە مێژوویەکی پڕ لە خەبات و سەرکەوتنی مرۆڤی کورد لە مەیدانی وەرزشدا.

وێنەکە سەرهەنگ موحسینی کاپتن و گۆڵپارێزی نێودەوڵەتییە، کە ئەویش یەکێکە لەو ئەفسانانە و هێشتاش بەردەوامە..

گەڕامەوە مارێ

دوای شەش ساڵ دوورکەوتنەوە، سەرهەنگ موحسین، گۆڵپارێز و کاپتنی دێرین، جارێکی دیکە پەیوەندی بە ڕیزەکانی یانەی وەرزشی هەولێرەوە کردەوە. ئەم گەڕانەوەیە هاوکاتە لەگەڵ دەستپێکی ڕکابەرییەکانی خولی ئەستێرەکانی عێراق بۆ وەرزی ٢٠٢٥-٢٠٢٦. گەڕانەوەی موحسین بۆ قەڵای زەرد، پێشوازییەکی بەرفراوانی لەلایەن هاندەران و ناوەندی وەرزشییەوە لێکرا و وەک هەنگاوێکی گرنگ بۆ بەهێزکردنی ڕیزەکانی یانەکە هەژمار دەکرێت.

لەڕووی خۆبەدەستەوەنەدان و كۆڵنەدان و سەقافەتی وەرزشی، تۆ كریستیانۆی كوردانی

نووسین: ئەسعەد ئیسماعیل.
ڕێککەوتی: 
بەراستی لەڕووی خۆبەدەستەوەنەدان و كۆڵنەدان و سەقافەتی وەرزشی، تۆ كریستیانۆی كوردانی، لەمڕوویەوە تا ئەم كاتە لە تۆ زیاترمان نییە. بیرمە 15 ساڵ پێش ئێستا گوتیان سەرهەنگ موحسین تەواو بووە و كۆتایی هاتووە، بەڵام تۆ خۆت رادەستی ئەم بیركردنەوە ساختە و دروستكراوە نەكرد و بینیمان لەم ماوەیەی كە گوتیان تۆ تەواو بوویت چۆن وەڵامت دانەوە. لەبەرزترین خولی ئەم وڵاتە دانەبڕاوی و دەرفەتی ئەوەشت هەبووە لە باشترین یانە جەماوەرییەكانی بەغداش یاریی بكەیت.. كەواتە ئێمەش كریستیانۆی گۆڵپارێزانمان هەیە، حەقی خۆیەتی ئەو ژیانە سەختەی تۆی پێدا تێپەڕیوە و لەو ژینگە خراپەی كە تۆی تێدا دەركەوت و گەیشتییە لوتكە بكرێتە چیرۆك و سیمینار و وانە.

ـ هەولێر یارییەكی تاكتیكی نایابی لە دژی شورتە كرد، هێڵە تۆقێنەرەكەی پێشەوەی شورتەی پەكخست، هەروەها ئەمشەو هێزە بزوێنەرەكەی ناوەراستی شورتەشی لێـكتـرازاند کە خاڵی بەهێزی یانەکە بوو.

ـ هەولێر رێگەی نەدا دۆمێنیگ مێندی، عەبدولمەجید و بەسام شاكر بە ئاسانی لە قۆڵایی یاریگەوە كۆمەكی هێرشبەران: مەحموود مەواس، مەحموود داود و حوسێن عەلی و شەریف عەبدولكازم بكەن.

ـ هەولێر رێگەی نەدا شورتە بە كۆمەڵ یارییەكی رێكخراو بكەن، بۆیە موئمین سەلمانی راهێنەری شورتە ویستی یاریزانەكانی بە هەوڵی تاكەكەسی زەبری خۆیان لە هەولێر بدەن، بەڵام نەیانتوانی.

ـ یانەی هەولێر وەكو هەمیشە یارییەكی هێمنانەی كرد، بەدوای دەرفەتێكدا دەگەڕان بۆ ئەوەی بەخێرایی هەڵبكوتنە سەر گۆڵی تیپی بەرامبەر، هەر بەم شێوەیەش گۆڵەكەیان كرد.

ـ هەولێر بەو یارییە تاكتیكیە، وایكرد ئەم یارییە ببێتە خراپترین یاریی شورتە لە ماوەی ئەم دوو وەرزە.

ـ روحیەتی هومام تاریق و هێز و وزەی ئەم یاریزانە دەكرێت ببێتە نموونەیەك بۆ ئەوەی یاریزانەكانی دیكە لێیەوە فێربن.

ـ رەنگە پێتان سەیر بێت، سەرهەنگ موحسین یاری نەكرد، بەڵام لەپشت ئەو یەكڕیزییەی ژووری جلگۆڕینی یاریزانانی هەولێرە، سەرهەنگ نهێنی پشت ئاستەبەرزەكەی كومەیل سەعدی گۆڵپارێزیشە.

ـ هەمووان باسی باسم قاسم دەكەن، بەڵام كەس نابینم باسی رۆڵی نەسیر عەبدولئەمیری راهێنەری توانای جەستەیی هەولێر بكات كە جەستەیەكی بەهێزی بۆ تیپەكە دروست كردووە و بە درێژایی 90 خولەك هەست ناكەیت یاریزانەكان هیلاك و شەكەت بووبن.

ڕێککەوتی:

هیچ کەسێک نابینم باسی سەربازە ونەکەی پشت سەرکەوتنەکانی هەولێر بکات

نووسین: ئەسعەد ئیسماعیل

یانەی شورتە گرێبەست لەگەڵ گۆڵپارێزی پێشووی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین واژۆ دەکات

دەستەی کارگێڕیی یانەی شورتە ڕایگەیاند کە سەرجەم ڕێکارەکانی گرێبەستکردنی لەگەڵ گۆڵپارێزی پێشووی نێودەوڵەتی، سەرهەنگ موحسین کۆتایی پێهێناوە، بۆ پارێزگاریکردن لە گۆڵی تیپەکەیان لە خولی عێراقیدا، وەک یەکەم گرێبەستی گواستنەوەی زستانەی ئەم وەرزە.

نووسینگەی ڕاگەیاندنی یانەی شورتە جەختی لەوە کردەوە کە گرێبەستکردن لەگەڵ گۆڵپارێزی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین، لە کاتێکدایە کە تیپەکە پێویستییەکی زۆری بە تواناکانی هەیە، هەروەها بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشاییە گەورە و کاریگەرەی کە بەهۆی چوونی گۆڵپارێزی نێودەوڵەتی نوور سەبری بۆ یانەی مینا لەم ماوەیەدا دروست بووە.

چەندین دەستەوارە پێشکەش بە گۆڵپارێزی پێشووی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین کرابوون، ئەمەش دوای بڕیارەکەی یانەی Hawler بە کشانەوە لە خولی نایابی عێراق و ئازادکردنی یاریزانەکانی.

لە لای خۆیەوە، گۆڵپارێزی پێشووی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین خۆشحاڵی زۆری خۆی بۆ واژۆکردنی گرێبەستەکە لەگەڵ یانەی شورتە دەربڕی، بۆ نوێنەرایەتیکردنی تیپەکە لە ڕکابەرییەکانی خولی نایاب بۆ وەرزی ئێستا.

موحسین گوتیشی: "چەندین دەستەوارەی ناوخۆییم لە یانە جیاوازەکانەوە پێگەیشت، بەڵام من یاریکردنم بۆ یانەی شورتە هەڵبژارد. هەموو هەوڵێکی خۆم دەدەم بۆ ئەوەی ببمە زیادکردنێکی ڕاستەقینە بۆ تیپەکە لەم وەرزەدا، و هیوادارم پێنجەمین نازناوی خولی نایاب بەدەست بهێنم، ئەمجارە لەگەڵ یانەی شورتە، چونکە پێشتر چوار نازناوم لەگەڵ تیپەکەی پێشووم Hawler بەدەستهێناوە."

جێگەی باسە گۆڵپارێزی پێشووی نێودەوڵەتی سەرهەنگ موحسین یەکێک بوو لە کۆڵەکە سەرەکییەکانی یانەی Hawler، و لە چوار بۆنەی پێشوودا نازناوی خولی عێراقی بەدەستهێناوە، هەروەها نوێنەرایەتی هەڵبژاردەی عێراقی کردووە لە پاڵاوتنەکانی مۆندیالی ٢٠٠٦ و چەندین پاڵەوانییەتی نێودەوڵەتی تر.

سەرچاوە: لینک

نووسەر \ موقع الكاس

ڕێککەوتی: 15-01-2017